De titel zegt het al: dit is een liefdesbrief. Of eigenlijk is het een uitnodiging aan een oud-collega die in een akelige situatie is beland: haar geliefde is recent overleden, er zijn kleine kinderen. De ik-figuur, schrijver van deze brief, nodigt haar uit om van Den Haag naar Friesland te komen. Daar zou zij, ingebed in een warme sociale structuur, kunnen schuilen voor het leed dat haar is overkomen. 

De brief is een liefdevolle uitnodiging aan een medemens in nood, maar ook een lofzang op de provincie Friesland. En meer nog: een ode aan het gedachtegoed van politicus Ferdinand Domela Nieuwenhuis (1846-1919): socialist, anti-militarist, anarchist en voorman van De Friese Volkspartij. 

Oeds Westerhof schetst gedetailleerd hoe de Friezen met elkaar omgaan, hoe ze zich organiseren en hoe de landelijke politiek hieraan een voorbeeld zou kunnen (moeten?) nemen. Mensen, lijkt hij te zeggen, zijn gemaakt om voor elkaar te zorgen, elkaar lief te hebben. En dat is precies wat Domela Nieuwenhuis voorstond. De vraag is: hoe maken we dat anno nu (politiek) mogelijk?

Als het spel van een accordeonist ademt het betoog heen en weer tussen het persoonlijke en het politieke. Van de traditie van eenden melken (verenigingsleven met sociale cohesie, vakmanschap en gelijkheid als ankerpunten) vouwt de brief zich uit naar de principes van de sociaaldemocratie. Dan plooit de brief weer terug naar de familie van de ik-figuur, het leven in het dorp, hoe de brandweer en de Elfstedentocht zijn georganiseerd. “Hier in Friesland houden we niet zo van centraal gezag.” En dan zijn we weer bij een probleemanalyse van het Nederlandse belastingstelsel, de woningmarkt, leiderschap, fascisme. Zo wordt het ‘kleine’ voortdurend gekoppeld aan het ‘grote’. En dat alles vanuit het idee van the commons: gemeenschappelijke middelen die voor iedereen binnen een samenleving beschikbaar (zouden moeten) zijn.

In het laatste hoofdstuk antwoordt de oud-collega. Ze neemt het aanbod aan en komt naar Friesland. In zeer Randstedelijke kordaatheid vat ze de brief samen tot een politiek partijprogramma en stelt ze woningruil voor: de briefschrijver kan dan in Den Haag wonen, waar hij natuurlijk onmiddellijk minister-president zal worden. De fotoshoot en personal trainer zijn al geboekt.

Oeds Westerhof is, voor zover ik weet, op dit moment geen politicus. Hij is wel directeur van de ATD. Wie zijn uitgangspunten, zijn ‘partijprogramma liefde voor het leven’, wil leren kennen moet vooral dit boek lezen.

Berthe Spoelstra is artistiek leider van de Regie Opleiding van de Academie voor Theater en Dans.